Wsparcie psychologiczne osób z Zespołem Downa

Opis Projektu

Konieczność wsparcia psychologicznego podopiecznych fundacji oraz ich rodzin pojawiła wiosną 2020 roku w momencie wprowadzenia pierwszych obostrzeń w kontaktach społecznych i zakazu wyjścia z domów. Zamknięcie instytucji i organizacji zajmujących się wsparciem osób niepełnosprawnych, wypadnięcie z rytmu specjalistycznego wsparcia oraz brak możliwości spotkań z przyjaciółmi i rówieśnikami spowodowały zachwianie poczucia bezpieczeństwa osób niepełnosprawnych. Obserwowane były również: wzrost poziomu lęku, niepewności a z czasem objawy stresu pourazowego (m.in. obniżony nastrój emocjonalny, objawy silnego leku oraz paniki, nieadekwatne reakcje do sytuacji, irracjonalność w zachowaniu). 

Po tym trudnym okresie nastąpił powrót do „normalności” i możliwość częściowego odbudowania równowagi wewnętrznej dzięki chwilowemu powrotowi do kontaktów osobistych z przyjaciółmi, terapeutami, rodziną, psychologiem, etc. Szczególnie ważne dla zmniejszenia poczucia lęku w procesie powrotu do równowagi okazały się wyjazdy na obozy letnie. Podopieczni fundacji uczestniczyli w dwóch tygodniowych obozach pn. Żyję bezpiecznie i zdrowo” w Steklnie oraz „Polsko-niemieckich warsztatach artystycznych 2020” w Boninie. Był to intensywny trening umiejętności społecznych, połączony z budowaniem relacji także z pełnosprawnymi uczestnikami spotkań, który pozwolił na odbudowanie kondycji psychofizycznej młodzieży z ZD, a także poprawę funkcjonowania całych rodzin. (W spotkaniach uczestniczył psycholog).

Niniejszy projekt jest komplementarny z prowadzonym podczas letnich spotkań treningiem umiejętności społecznych. Na bazie efektów osiągniętych podczas obozów możliwe jest zbudowanie ścieżki wsparcia psychologicznego w aktualnej, analogicznej sytuacji. Wysoki poziom wsparcia i społecznej stymulacji jest najlepszym sposobem szczęśliwego funkcjonowania osób z niepełnosprawnością, w tym osób z Zespołem Downa.

Aktualnym problemem tej grupy jest trudność w przystosowaniu się do nowej rzeczywistości. Po okresie wakacyjnym nastąpił kolejny, bardzo dotkliwy powrót do długotrwałej izolacji społecznej.  Brak możliwości kontaktów osobistych i zamknięcie w czterech ścianach spowodowały, że dom stał się więzieniem. Przestrzeń, w której po powrocie z różnych form terapeutycznych była azylem stawała się z czasem coraz mniej przyjazna. Brak możliwości zaspokojenia kontaktów społecznych jest szczególnie dotkliwy dla osób z obniżonymi umiejętnościami komunikacyjnymi, do których zaliczają się osoby z trisomią. Bardzo spadł dobrostan całej rodziny. Opiekunowie, którzy są zmuszeni przejąć funkcję specjalistów/terapeutów doświadczają ogromnego stresu i zmęczenia psychicznego próbując poradzić sobie z nową rzeczywistością. Przymus funkcjonowania całej rodziny w zamkniętej przestrzeni zmieniło jej przeznaczenie i nabrało negatywnego odcienia.

Konieczne jest psychiczne wsparcie poszczególnych członków rodziny i „odczarowanie domu” jako wyjątkowej przestrzeni, przyjaznej do działań w istniejącym kryzysie psychicznym spowodowanym pandemią.

Dlatego projekt zakłada cykl spotkań indywidualnych młodzieży oraz dorosłych z psychologiem w oraz środowiskowe wsparcie psychologiczne w domach prowadzone zgodnie z indywidualnym planem działania opracowanym przez wysoko wykwalifikowanego psychologa w oparciu o przeprowadzoną diagnozę. Pracę w środowisku w ścisłym kontakcie z psychologiem, poprowadzi terapeuta zajęciowy, znający uczestników projektu, na co dzień pracujący z pacjentami Klinice Psychiatrii PUM w Szczecinie. Jest to jedna z często stosowanych form wsparcia psychologicznego.

Istotnym elementem pracy środowiskowej jest trening umiejętności społecznych. Zdolność do tworzenia i utrzymywania relacji z innymi ludźmi oraz nadawanie im określonych wartości jest podstawą efektywnego i zadowalającego funkcjonowania. Trening kompetencji społecznych jest szczególnie ważny w sytuacji długotrwałego ograniczenia kontaktów, braku możliwości uczestniczenia w życiu społecznym. Osoby z Zespołem Downa są bardzo towarzyskie i ta sfera odgrywa szczególnie ważna rolę w ich życiu. W relacji rodzi się ich tożsamość oraz stała relacja do poszczególnych wartości (np. innego człowieka, nauczyciela…). Pewne wybory wartości stają się dla nich trwałe dzięki czemu wyznaczają cele i działania skorelowane z potrzebami. Są punktem odniesienia, a więc pewnego rodzaju drogowskazem w życiu. Nieoczekiwana zmiana, nieprzewidywalność zdarzeń jaka ma miejsce w sytuacji pandemii burzy wypracowaną stabilność i efekty wypracowane latami. Przy długotrwałej destabilizacji wzrasta poczucie lęku, ale także pojawiają się zachowania agresywne.

Spotkania będą się odbywały w domach poszczególnych uczestników, ale w trakcie spotkań prowadzący będzie się łączył on-line z pozostałymi uczestnikami w zależności od potrzeb i możliwości w grupy 2-3 osobowe.

Prowadzący będzie wykorzystywał m.in. techniki: udzielania wzmocnień i ich stopniowania, wykonywania instrukcji, odgrywania ról, udzielania informacji zwrotnych, modelowania. Narzędzia: „story teilling”, karty emocji i sytuacji społecznych, łańcuchy zdarzeń w formie pisemnej lub obrazkowej.

Pozostałe formy wsparcia psychologicznego zostaną dobrane po indywidualnej diagnozie.

W projekcie przewidziano określoną pulę godzin wsparcia psychologicznego i środowiskowego w zależności od potrzeb i możliwości uczestników i ich rodzin. Nie jest to stała liczba na uczestnika, gdyż ważna jest możliwość reagowania na pojawiające się trudności.

Wszystkie formy wsparcia będą prowadzić do wykorzystywania zasobów psychofizycznych młodzieży i ich opiekunów do radzenia sobie w trudnej sytuacji, mobilizowania zasobów własnych w sytuacji kryzysu, zaspokojenia potrzeb psychofizycznych, rozładowania napięć emocjonalnych i społecznych, minimalizowania lęku, wzmacniania więzi rodzinnych, poprawy funkcjonowania w ograniczonej przestrzeni domowej i przełamania kryzysu. W rodzinie tkwi ogromny potencjał naprawczy, który wzmacniany przez profesjonalistów w procesie wspomagania rozwoju dzieci z niepełnosprawnościami może przynosić wyjątkowe efekty.


Program jest realizowany zgodnie z przyjętymi założeniami

Projekt stanowi realizację zadania publicznego: "Przeciwdziałanie negatywnym skutkom wywołanym przez pandemię koronawirusa - wsparcie psychologiczne osób z niepełnosprawnością".